LIEVER NIET IN BAKSTEEN (februari 2006)

De tandartspraktijk die architect Bart Coenen tekende voor zijn familie dhr en mevrouw Vermeulen - Coenen bevindt zich op de Mannenberg, een typische Vlaamse verbindingsweg, die slingert tussen Aarschot en Diest. Een straat bovendien, waar de huizen tussen de bedrijven en de bedrijven tussen de huizen liggen. Weinig structurele logica; kortom een ideale ligging voor een moderne opvallende woning. En zo geschiedde ook….

Tijdens het inleidende gesprek met de architect gaven de heer en mevrouw Vermeulen - Coenen meteen te kennen gaven dat ze voor deze tandartspraktijk liever niet in baksteen wensten te werken. Er restten architect Coenen hierop slechts enkele opties : of hij aanvaardde de bezwaren en moest op zoek naar andere, valabele, alternatieven of hij zou alsnog een poging wagen om de cliënt van de potentiële esthetische meerwaarde van een baksteen te overtuigen. Een meerwaarde die er voor dit project concreet in bestond dat de gevelsteen in combinatie met een glazen onderbouw de verschillende bestemmingen van het gebouw extra zou beklemtonen : onderaan een patio met daarin een tandartspraktijk. Bovenaan een appartement die als woongelegenheid ingericht zou worden. Twee verschillende bestemmingen die door het gebruik van twee verschillende materialen nog eens extra in de verf werd gezet. Meteen een eerste piste om de gevelsteen opnieuw in het ontwerp te betrekken. Daarenboven daagde de architect de eigenaar uit om de gevelsteen misschien eens vanuit een andere invalshoek te bekijken. Een ambitie die voor deze woning op de Mannenberg te Scherpenheuvel vrij letterlijk genomen mocht worden.

Architect Bart Coenen hield bij het uittekenen van de vorm van het gebouw met twee belangrijke externe factoren. De zuidkant van het gebouw was gericht op de rumoerige straatkant waardoor een terras aan deze voorkant misschien wel mooi, maar tegelijk niet bruikbaar zou zijn. Achteraan was evenmin een optie vanwege de weinig interessante noordkant. Daarom werd ervoor geopteerd een open ruimte aan de binnenkant van het gebouw te voorzien : een u-vorm was daarom een logisch gevolg, met een massieve muur aan de voorkant tot gevolg. De speelse benadering van het metselverband van de hele bouw werd mee ingegeven werd door het verlangen een vrolijk, doch ritmisch gevelvlak te bekomen, bedoeld om het open karakter van deze tandartspraktijk te beklemtonen, grotendeels op kinderen gericht. Architect Bart Coenen werkte het gevelbeeld verder uit door de stenen niet enkel "klamp" op elkaar te verwerken; de stenen werden ook nog eens in een tegelverband én verlijmd toegepast. Een tegelverband, waardoor het ritme van de zichtbare frog (de uitholling in de gevelsteen) extra benadrukt werd. Verlijmd, opdat het verlies aan stabiliteit optimaal zou opgevangen worden door een sterkere hechtingsspecie. De idee van een a-typische basteentoepassing was meteen feit, waardoor de bouwheer alsnog voor een baksteentoepassing gewonnen was om bakstenen te aanvaarden. Om het niveauverschil tussen de straat -en de achterkant visueel op te vangen vertrekt er een bescheiden donkere sokkel in zwarte gelijmde baksteen, aan de voorkant van de straat, die dieper wordt naarmate de woning mee de helling afloopt. Achteraan de woning werd er gebruik gemaakt van een glaspartij met industriële glasprofielen (van het merk profilit) teneinde zich van voldoende licht te verzekeren en tegelijk toch de nodige discretie te bewaren.

Bij de concretisering van deze plannen werd meteen de aannemer betrokken, (aannemer Vanuytsel uit Geel), teneinde van bij de start theorie en praktijk op elkaar af te stemmen. Zo bleek aannemer Vanuytsel voor het metselwerk het tegelverband erg genegen en verkoos hij dit verband boven andere mogelijkheden (klezoren- of gewoon halfsteens verband).

Tevens werd er een bezoek aan de Steenfabriek Façade Beek gebracht waar ter plaatse werd vastgesteld, dat een terracottakleurige gevelsteen het beste de warmte kon uitstralen waar bouwheer en architect naar op zoek waren. De natuurlijke nuance, die aan de binnenkant van de baksteen extra zichtbaar werd, bleek een opvallende meerwaarde te zijn, die door het ongewone metselverband volledig tot zijn recht kwam.

De glazen patio onderaan het gebouw, die dienst doet als tandartspraktijk, werd opgedeeld in drie zones : een inkomhall, een middenruimte waar alle voorbereidingen geschiedden en een praktijkruimte, bestaande uit drie kabinetten en een poets-instructie ruimte voor jonge kinderen, waardoor deze laatste in de toekomst hun tandartsbezoeken tot het minimum te herleiden.

Architect Bart Coenen):

• (° 1974) heeft 8 jaar op het kantoor van Jo Crepain gewerkt en heeft in 2004 een volwaardige eigen praktijk opgestart in de Stierstraat te Antwerpen.

Aannemer Vanuytsel:

• heeft zijn kantoor te Geel, Kemeldijk 57.

Steenfabriek Façade Beek

• Producent van de gevelsteen Terra cotta. Deze steenfabriek behoort tot de groep CRH.